Adenomyose: wat is het en wat is het verschil met endometriose?

De laatste tijd krijg ik regelmatig de vraag wat adenomyose nou eigenlijk is. En vooral: wat het verschil is met endometriose. Logisch, want de twee lijken op elkaar, ze komen vaak samen voor, en de namen worden soms door elkaar gebruikt.

In deze blog leg ik uit wat adenomyose is, waarin het verschilt van endometriose, en wat je zelf met voeding kunt doen. Want over dat laatste lees je bijna nergens iets, terwijl het juist daar voor veel vrouwen begint.

Wat is adenomyose?

Bij adenomyose groeit het baarmoederslijmvlies (het endometrium) in de spierwand van de baarmoeder. Datzelfde slijmvlies dat normaal alleen de binnenkant van je baarmoeder bekleedt, zit dan dus op een plek waar het niet hoort.

Dat slijmvlies reageert gewoon op je hormonen en bloedt mee tijdens je menstruatie. Maar omdat het in de spierwand zit, kan dat bloed nergens heen. Zo ontstaan er kleine holtes gevuld met oud bloed, en wordt je baarmoeder groter en gevoeliger.

Soms ontstaat er een grotere zwelling in de baarmoederwand. Dat heet een adenomyoom. Dat lijkt op een vleesboom (myoom), maar het verschil is dat een adenomyoom uit slijmvlies bestaat en een myoom uit spierweefsel.

Wat is het verschil met endometriose?

Dit is de vraag waar ik mee begon, dus laten we daarover verder gaan.

Adenomyose wordt gezien als een vorm van endometriose. Het verschil zit vooral in de plek. Bij endometriose zit het weefsel buiten de baarmoeder, bijvoorbeeld in de buikholte, op de eierstokken of op de darm. Bij adenomyose zit het in de spierwand van de baarmoeder zelf. Adenomyose wordt daarom ook wel ‘endometriose interna’ genoemd.

Hieronder zet ik de belangrijkste verschillen op een rij:

	Endometriose	Adenomyose
Waar zit het	Buiten de baarmoeder	In de spierwand van de baarmoeder
Andere naam		Endometriose interna
Belangrijkste klachten	Buikpijn, pijn bij vrijen, vermoeidheid	Hevige en pijnlijke menstruatie, zwaar gevoel onderbuik
Hoe vastgesteld	Vaak via kijkoperatie	Via vaginale echo of MRI
Komen ze samen voor	Ja, vaak	Ja, vaak

Belangrijk om te weten: je kunt allebei tegelijk hebben. Sterker nog, dat gebeurt vaak. Daar kom ik zo op terug.

Wat zijn de symptomen van adenomyose?

De klachten die het vaakst voorkomen zijn:

• hevige menstruaties, soms met bloedarmoede als gevolg
• pijnlijke menstruaties
• een zwaar of drukkend gevoel in je onderbuik
• pijn bij het vrijen
• soms pijn bij de ontlasting

Wat ik zelf opvallend vind: hoeveel klachten je hebt, zegt niets over hoe uitgebreid de adenomyose is. Sommige vrouwen hebben veel klachten bij een milde vorm, terwijl anderen met een uitgebreide vorm bijna niets merken (dit is bij endometriose ook zo). Naar schatting heeft ongeveer een derde van de vrouwen met adenomyose helemaal geen klachten.

Hoe ontstaat het, en wie krijgt het?

Hoe het precies ontstaat, weet niemand zeker. Er zijn meerdere theorieen, waarin hormonen, het afweersysteem, erfelijkheid en beschadiging van het slijmvlies een rol spelen.

Wat we wel weten, is dat eerdere operaties aan de baarmoeder en meerdere zwangerschappen de kans lijken te vergroten. Vroeger werd adenomyose vooral gezien bij vrouwen tussen de 40 en 50. Maar nu we het met een echo kunnen vaststellen, blijkt het ook bij jongere vrouwen voor te komen. Geschat wordt dat zo’n 20 procent van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd adenomyose heeft.

Kun je endometriose en adenomyose tegelijk hebben?

Ja, en dat komt dus vaker voor dan je denkt. Bij ongeveer driekwart van de vrouwen met adenomyose worden ook endometriose, vleesbomen of poliepen gezien.

Voor mij is dit precies de reden waarom ik beide onderwerpen op deze site behandel. Als je al jaren met endometriose leeft, is de kans groot dat adenomyose meespeelt in je klachten, zonder dat je het wist.

Hoe wordt adenomyose vastgesteld?

Meestal met een inwendige (vaginale) echo, vaak in 3D. Is dat niet duidelijk genoeg, dan kan een MRI uitsluitsel geven. Soms wordt de diagnose pas gesteld nadat de baarmoeder is verwijderd en onderzocht.

Goed nieuws is dat die echo de afgelopen jaren steeds beter is geworden. Daardoor wordt adenomyose nu vaker en eerder herkend dan vroeger.

Welke behandelingen zijn er?

De behandeling hangt af van je klachten en of je nog een kinderwens hebt. Grofweg zijn er deze opties:

• pijnstillers zoals ibuprofen of naproxen
• tranexaminezuur om het bloedverlies te verminderen
• hormonen, zoals de pil of een mirena-spiraal, om de menstruatie te onderdrukken
• een operatie, als medicijnen niet helpen

Waar ik hier eerlijk over wil zijn: er is geen medicijn dat adenomyose geneest. Stop je met de medicatie, dan komen de klachten meestal terug. De klachten verdwijnen vaak pas vanzelf na de overgang.

Even belangrijk: ik ben geen arts. Deze blog is bedoeld als informatie en als steun, niet als medisch advies. Heb je klachten of twijfel je, ga dan altijd naar je huisarts of gynaecoloog.

Adenomyose en voeding: wat kun je zelf doen?

Dit is het stuk waar ik meer over wilde weten, want hier lees je bijna nergens iets over. Ziekenhuizen en medische sites stoppen na de behandeling. Maar er is meer dat je zelf kunt doen.

Voeding geneest adenomyose niet. Ik beloof je geen wonderen. Maar omdat adenomyose een vorm van endometriose is, geldt veel van wat ik over het endometriose dieet schrijf ook hier. En veel vrouwen merken dat hun klachten, zoals pijn, vermoeidheid en darmklachten, rustiger worden als ze anders gaan eten.

Waar het kort gezegd om draait:

• ontstekingsremmend eten, met veel groente en gezonde vetten
• voldoende vezels, omdat je darmen en je hormoonbalans nauw samenhangen
• minder suiker en bewerkt voedsel
• voldoende omega-3

Het is geen kwestie van alles tegelijk perfect doen. Het gaat erom dat je stap voor stap ontdekt wat jouw lichaam rustiger maakt. Wil je daarmee beginnen, dan helpt mijn gratis e-book Beginnen met het endometriose dieet je op weg.

Veelgestelde vragen over adenomyose

Is adenomyose hetzelfde als endometriose?
Niet helemaal. Adenomyose is een vorm van endometriose, maar dan in de spierwand van de baarmoeder in plaats van daarbuiten.

Kun je adenomyose genezen?
Nee, er is geen behandeling die het geneest. Wel zijn de klachten vaak goed te verminderen, en ze verdwijnen meestal na de overgang.

Kun je zwanger worden met adenomyose?
Dat kan, maar adenomyose kan het zwanger worden wel lastiger maken en de kans op een miskraam iets vergroten. Bespreek dit met je gynaecoloog als je een kinderwens hebt.

Gaat adenomyose weg na de menopauze?
De klachten verdwijnen meestal vanzelf zodra je niet meer menstrueert.

Helpt voeding bij adenomyose?
Voeding geneest het niet, maar kan wel helpen je klachten te verlichten, net als bij endometriose.

Adenomyose is een onderwerp waar veel te weinig over wordt gesproken, terwijl zoveel vrouwen ermee te maken hebben, vaak zonder het te weten. Ik hoop dat deze blog je wat meer duidelijkheid heeft gegeven.

Heb je vragen of wil je je verhaal delen, dan ben je van harte welkom in onze Facebookgroep.