De endo belly: wat is het, oorzaken en wat helpt echt

Als je endometriose hebt, ken je het waarschijnlijk: een buik die ineens enorm opzet, zonder dat je weet waarom. Je ziet eruit alsof je vijf maanden zwanger bent, en je voelt je ook nog eens beroerd. Dat is de endo belly. Voor veel van ons is het een van de meest zichtbare en vervelendste klachten van endometriose.

In het kort: een endo belly is een opgezette, vaak pijnlijke buik bij endometriose. Ontstekingen, hormoonschommelingen, gevoelige darmen en verklevingen spelen allemaal een rol. Er is geen snelle oplossing, maar met voeding, rust en een paar praktische trucs kun je er bij veel vrouwen een stuk minder last van krijgen.

Wat is een endo belly?

De endo belly (ook wel endo buik of endobuik) is de naam die vrouwen met endometriose gebruiken voor de flinke zwelling van de buik die bij de aandoening kan horen. Het is meer dan een opgeblazen gevoel na het eten. Een endo belly kan snel opkomen, de hele dag of langer blijven, en zo erg zijn dat je broek niet meer dichtgaat.

Een gewone opgeblazen buik komt meestal door voeding of gas en zakt vrij snel weer. Een endo belly zit dieper, houdt langer aan en hangt samen met wat er in je onderbuik speelt.

Ik ken het zelf heel goed: ’s ochtends wakker worden met een platte buik en ’s middags eruitzien alsof ik zwanger ben. Zonder dat ik iets verkeerds heb gegeten.

Symptomen: zo herken je een endo belly

• Je buik zet in korte tijd flink op, vaak in de onderbuik
• Je buik voelt strak, hard of zwaar aan
• Er zit vaak pijn of kramp bij
• Kleding die ’s ochtends nog paste, knelt later op de dag
• Het gaat samen met darmklachten zoals verstopping, diarree of veel gas
• Het komt vaker terug op dezelfde momenten in je cyclus

Herken je dit, maar weet je nog niet of je endometriose hebt? Bespreek het dan met je huisarts. Een opgezette buik kan ook andere oorzaken hebben.

Waarom krijg je een endo belly?

Er is niet één oorzaak. Een endo belly ontstaat meestal door meerdere dingen tegelijk, en dat maakt het zo lastig.

Ontstekingen
Bij endometriose groeit weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder. Dat weefsel irriteert de organen eromheen en zorgt voor een ontstekingsreactie in je buik. Die ontsteking geeft vocht en zwelling.

Verklevingen
Bij veel vrouwen met endometriose ontstaat littekenweefsel dat organen aan elkaar laat plakken (adhesies). Als je darmen daardoor minder vrij kunnen bewegen, geeft dat pijn en een opgezet gevoel.

Endometriose bij de darmen
Bij sommige vrouwen zit de endometriose op of rond de darmen. Dat kan de darmwerking direct verstoren, met krampen, verstopping, diarree en een opgezette buik.

Je cyclus
Een endo belly volgt vaak het ritme van je cyclus. Rond je menstruatie schommelen je hormonen sterk. Het endometriose-weefsel reageert daarop op dezelfde manier als het baarmoederslijmvlies, en je buik zwelt mee. Veel vrouwen hebben er rond hun menstruatie het meeste last van.

Gevoelige darmen
Endometriose en het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) komen vaak samen voor. Je darmen reageren dan sterker op bepaalde voeding, stress en hormoonschommelingen.

Wanneer heb je er het meeste last van?

Bij de meeste vrouwen zit er een patroon in, al verschilt dat per persoon:

• Rond de menstruatie: de bekendste timing
• Na het eten: sommige voeding prikkelt je darmen extra
• Bij stress: je darmen reageren direct op spanning
• Zomaar: soms is er geen duidelijke aanleiding, en dat is het frustrerendste

Een paar weken bijhouden wat je eet, hoe gestrest je bent en op welke dag van je cyclus je zit, laat vaak zien wat jouw triggers zijn.

Wat helpt tegen een endo belly?

Er is geen wondermiddel, maar er is genoeg wat je kunt proberen. Dit is wat mij in de loop der jaren heeft geholpen. Niet alles werkt voor iedereen, dus kijk wat bij jou past.

1. Pas je voeding aan

Dit maakt voor mij het grootste verschil. Het endometriose dieet is gericht op minder ontstekingen en rustigere darmen. Voeding waar veel vrouwen met endometriose last van hebben:

• Gluten: veel vrouwen met endometriose reageren hier gevoelig op
• Zuivel: geeft bij veel vrouwen darmklachten
• Suiker: voor veel vrouwen een trigger voor buikklachten
• Peulvruchten en koolsoorten: gaan gisten in je darmen en geven gas
• Cafeïne en alcohol: kunnen je darmen irriteren

Twee dingen die ik zelf merk:

• Helemaal geen granen. Gluten laat ik sowieso staan, maar mijn buik is nog veel platter als ik ook geen havermout en andere glutenvrije granen eet. Begin ik de dag met een flinke smoothie en fruit in plaats van havermout, dan merk ik dat de hele dag.
• Ook geen geiten- of schapenzuivel. Binnen het dieet mag dat, maar heb je veel last van je darmen, laat dan eens een tijdje alle zuivel staan en kijk wat het doet.

Wat juist goed valt: veel groenten (gekookt of gestoomd is vaak makkelijker te verteren dan rauw), vette vis, gember en genoeg water. Recepten die ik zelf gebruik staan in mijn receptenboek voor het endometriose dieet.

2. Kijk naar FODMAP’s

Veel vrouwen met endometriose hebben gevoelige darmen die reageren op FODMAP’s: koolhydraten die in je darmen gaan gisten en gas maken. Denk aan appel, ui, knoflook, tarwe en peulvruchten. Een tijdje laag-FODMAP eten kan je helpen ontdekken waar jouw buik op reageert. Doe dat bij voorkeur met een diëtist, want het is bedoeld als tijdelijke test en niet als dieet voor altijd. Lees ook hoe het FODMAP-dieet zich verhoudt tot het endometriose dieet.

3. Eet rustig en kauw goed

Het klinkt simpel, maar goed kauwen helpt echt. Eten dat je half doorslikt is lastiger te verteren en geeft sneller een opgeblazen buik. Neem de tijd voor je maaltijd en eet niet staand of onderweg.

Sommige vrouwen merken ook dat hun buik rustiger blijft als ze minder vaak eten en de tussendoortjes laten staan. Probeer het eens. Zelf eet ik meestal nog wel iets tussendoor, dus kijk wat voor jou werkt.

4. Drink water en thee

Begin de dag met een of twee glazen water en drink daarna verspreid over de dag, in plaats van af en toe heel veel tegelijk. Thee kan ook helpen, al verschilt het per persoon wat werkt:

• venkelthee
• verse gemberthee (helpt ook bij misselijkheid)
• pepermuntthee, vers of gedroogd

5. Warmte voor snelle verlichting

Een warme kruik op je buik geeft vaak binnen een paar minuten verlichting. Warmte ontspant je buikspieren en verzacht de pijn. Bij een acute aanval is dit nog steeds het eerste waar ik naar grijp.

6. Beweeg, maar rustig

Bewegen helpt je darmen op gang. Bij een endo belly heb je alleen meestal geen zin in intensief sporten, en dat hoeft ook niet. Een korte wandeling, rustige yoga of wat rekken helpt gas en vocht te verplaatsen.

7. Neem stress serieus

Je darmen en je hoofd staan in directe verbinding. Sta je onder druk, dan reageren je darmen. Ademhalingsoefeningen, genoeg slaap en echte rustmomenten klinken als een open deur, maar ik merk het verschil aan mijn buik.

8. Bleekselderijsap

Deze tip haalde ik uit het boek Medical Medium. Ik heb het een tijd elke ochtend gedronken, puur, zonder iets erbij. Mijn darmen werden rustiger en mijn buik bleef de hele dag platter. Ik had er ook minder trek in zoetigheid door. Ik vind bleekselderij zelf niet eens lekker, maar het sap was prima te doen. Er is geen wetenschappelijk onderzoek dat dit onderbouwt, dus zie het als mijn ervaring en niet als bewezen. Meer hierover lees je in mijn ervaring met Medical Medium.

9. Ondersteun je spijsvertering en je lever

Sommige vrouwen hebben baat bij spijsverteringsenzymen of glutamine. Er is nog weinig onderzoek naar wat dit specifiek bij endometriose doet, dus overleg met je arts of diëtist voordat je ermee begint. In de Endometriose Supplementengids lees je per supplement wat er bekend is.

Je lever helpt bij de afbraak van hormonen zoals oestrogeen. Ik let daarom ook op voeding die mijn lever ondersteunt, zoals groene bladgroenten, bieten en kruidenthee. Hoe ik dat aanpak, staat in mijn detox e-book voor endometriose.

10. Buikmassage

Een lezeres tipte dit, en ik geef het graag door: buikmassage kan verlichting geven. Je kunt het leren van een therapeut die gespecialiseerd is in vrouwenklachten. Het is ook gewoon een fijne vorm van zelfzorg.

Luister naar je lichaam

Wat ik de afgelopen jaren steeds beter leer: niet elke dag hoeft een goede dag te zijn. Een endo belly kun je niet altijd wegwerken. Soms moet je gewoon gaan liggen, een kruik pakken en je wijdste broek aantrekken.

Dat is geen opgeven. Dat is goed voor jezelf zorgen.

Heb jij een tip die ik hier niet noem? Laat het weten in de reacties.

Veelgestelde vragen over de endo belly

Wat is het verschil tussen een endo belly en een gewone opgeblazen buik?

Een gewone opgeblazen buik komt meestal door voeding of gas en zakt binnen een paar uur. Een endo belly is heviger, houdt langer aan en hangt samen met de endometriose zelf: ontstekingen, verklevingen en hormoonschommelingen. De zwelling kan zo erg zijn dat je eruitziet alsof je zwanger bent.

Wanneer heb je de meeste last van een endo belly?

Bij de meeste vrouwen rond de menstruatie. Maar ook stress, bepaalde voeding of soms helemaal niets aanwijsbaars kan een endo belly geven.

Verdwijnt de endo belly met het endometriose dieet?

Meestal niet helemaal. Veel vrouwen, ik ook, merken wel dat de klachten minder vaak en minder heftig worden. Geef het wel tijd: het duurt vaak een paar weken tot maanden voordat je echt verschil merkt.

Is een endo belly gevaarlijk?

De endo belly zelf is niet gevaarlijk, maar wel een teken dat er ontsteking of darmprikkeling speelt. Zet je buik plotseling heel erg op en heb je daarbij hevige pijn of koorts, neem dan contact op met je huisarts.

Helpt een warme kruik echt?

Bij veel vrouwen wel. Warmte ontspant je buikspieren en verzacht de pijn. Het lost de oorzaak niet op, maar bij een acute aanval helpt het snel.

Kan ik een endo belly voorkomen?

Helemaal voorkomen lukt zelden. Je kunt wel zorgen dat het minder vaak en minder heftig gebeurt, door je triggers te leren kennen, je voeding aan te passen, stress te verminderen en goed te slapen. Elke vrouw heeft haar eigen patroon, en het loont om dat van jezelf te ontdekken.

Wil je weten hoe je begint met het endometriose dieet? Download mijn gratis e-book.